عملکرد سیستم فن و قطعات بکار رفته در خودروی سوزوکی(قسمت اول)

عملکرد سیستم فن و قطعات بکار رفته در خودروی سوزوکی(قسمت اول)

در ابتدا با بازکردن سوئیچ ecm اطلاعات مربوط به دمای آب را از سنسور ECT دریافت می کند و در دمای معین دستور راه اندازی فن را به رله ها صادر می کند.

با تحریک رله ها عملکرد سیستم فن در سه دور (کند، میانی و تند ) در دمای های مشخص آغاز می شود.

بین خودور سوزوکی 2000 و 2400 حدود 5 درجه سانتیگراد اختلاف دما در برنامه ECM وجود دارد.

پس از گرم شدن خودور و رسیدن دما یآب به دمای مشخص شده با وجود برق مستقیم و بعد سوئیچبر روی رله های فن، سیستم به فرمانECM شروع به کار می کند که در اینجا به بررسی مسیر برق رسانی در دور های کند و میانی و تند می پردازیم.

نکته:

در خودرو کیزاشی رله های فن در داخل جعبه فیوز موتور می باشد ولی در خودروی سوزوکی ویتارا به صورت مجزا در داخل موتور پشت چراغ سمت راننده در داخل جعبه ای قرار گرفته اند.

نقشه برق فن ها و رله های فن:

به طور کلی :

برق+ تحریک رله ها از سوئیچ -جعبه فیوز شماره 3 (داخل اطاق) {فیوز شماره15A-32} -به پایه های شماره 5 رله های 1و2وشماره 3 فن ها.

لازم به ذکر است منفی تحریک رله ها از ECM به ترتیب برای راه اندازی دور کند پایه 46ECM  ودور میانی ابتدا پایه 47 و46 , ECM و سپس پایه 48ECM و دور تند پایه 48 و47 و46 ECM از کانکتور E23 ارسال می گردد.

(لازم به ذکر است هرکانکتورECM دارای 60 پایه می باشد و کانکتور E23 در سمت چپ دسته سیم قرار می گیرد)

نقشه برق فن ها و رله های فن (دور کند فن ها)

عملکرد سیستم فن و قطعات بکار رفته در سیستم فن خودروی تندر 90.

باید توجه داشت که این خودرو نیز مثل خودروی 206 دارای یک دستگاه موتور فن و دوعدد رله جهت دور کند وتند ویک عدد مقاومت جهت سری کردن ولتاژ در هنگام راه اندازی دور کند می باشد.

دور کند(مدار سری): در هنگام راه اندازی فن در دور کند توسط ECU موتور جریان خروجی پس از عبور رله دور کند که داخل جعبهفیوز موتور قرار گرفته است به سمت مقاومت واقع در قسمت جلو و پایین رادیاتور رفته و سپس به سمت موتور فن ارسال می گردد و چون مدار به صورت سری قرار گرفته ولتاژ ارسالی به موتور فن نصف می گردد و در تنیجه موتور فن با دور کند شروع به کار می کند.

دور تند(مدار موازی): در هنگام راهخ انمدازی سیستم فن در دور تند توسط ECU موتور مدار به صورت موازی بوده و ولتاژی که به موتورفن می رسد 12 ولت می باشد رله دور تند نیز در داخل جعبه فیوز موتور قرار دارد.

ECU  موتور زمانی دستور راه اندازی دور تند را صادر می کند که :اولا فرمان راه اندازی سیستم کولر صادر شود و دراین زمان حتما باید مقدار گاز کامل ویا قطعات مربوط به سیستم کولر و سیم کشی مربوطه سالم باشد.

ثانیا:ECU موتور متوجه ایراداتی از قبیل خرابی مقاومت ویا رله دور کند ویا بروز عیب در سیستم گردش آب از قبیل گیر بودن ترموستات ، خرابی درب رادیاتور ، سوختن واشر سرسیلندر و وجود هوا در سیستم گردش آب( با توجه به اطلاعاتی که ECU از سنسور دمای آب در یافت می کند) گردد.

نکته:لازم به ذکر است که در صورت عدم ارسال دستور راه اندازی فن ها قبل از اقدام به تعوض ECU ترمینال های اینترکانکتور ECU از نظر عقب کشی مورد بازدید قرار گیرد.

(مسیر دور تند به صورت نقطه چین در نقشه مشخص شده)

نکته: باتوجه به یکی بودن کانکتورهای مقاومت فن و موتور فن از نظر اتصال دقت لازم را داشته باشید که این کانکتور ها اشتباها به جای وصل نشوند کانکتور موتور فن با روکش سبز و کانکتور مقاومت دارای روکش نارنجی می باشد در صورت جابه جایی این دو کانکتوربه جای هم در هنگام راه اندازی دور کند چراغ استپ روشن شده و نشانگر دمای آب تا انتها بالا می رود و مقاومت فن داغ شده و احتمالسوختن آن وجود دارد.

اگر بعد از خاموش خودور دورکند یا تند فن به مدت کوتاهی کار کند(در صورت گرم بودن موتور) ایراد محسوب نمی شود هنگام خاموش شدن خودور، گردش جریان آب که توسط واتر پمپ انجام می شود متوقف می گردد از طرفی گرمای ناشی از احتراق هنوز درپیستون . بلوک سیلندر و سر سیلندر وجود دارد که به مایع خنک کننده که سالن شده منتقل می گردد بنابراین در تابستان ها این انتقال حرارت باعث افزایش شدید دمای آب داخل موتور می شود و درنتیجه مکن است در بعضی موارد فن در حالت موتور خاموش نیز به کار خود ادامه دهد.

در این خودرو اتصال منفی زیر باتری نقش بسزایی در عملکرد سیستم فن و نشانتگر دمای آب دارد بنابراین در صورت مشاهده نوسان در نشانگر دمای آب ویا اختلال در سیستم فن اتصال منفی بایدبه دقت مورد بررسی قرار گیرد.

عملکرد سیستم فن و قطعات به کار رفته در سیستم فن 206.

قطعات الکتریکی بکار رفته در سیستم فن در این خودرو عبارتند از:BM34 (جعبه فیوز موتور) – ECU – سنسور دمای آب – دو عدد رله فن – مقاومت فن واقع در جلوی رادیاتور بر روی سینی فن – موتور فن .

در این خودرو از یک عدد موتور فن استفاده شده است لازم به ذکر است یکی از نقاط ضعف سیستم های تک فن این است که در هنگام بروز ایراداتی از قبیل گیر کردن موتور فن به صورت مکانیکی و یا در هنگام بروز تصادفات از ناحیه جلوی خودرو می تواند منجر به سوختن فیوز مربوطه ویا مقاومت ودر نهایت خود موتور فن گردد و درخودروهایی که دارای دو عدد موتور فن می باشند اگر یکی از آنها به هر نحوی دچار گیر مکانیکی گردد دیگری با دور تند شروع به کار می کند و درنتیجه مالک خودرو می تواند در شرایط خاص خودرو را به نزدیک ترین نمایندگی برساند تا رفع عیب گردد.

دور کند (مدار سری)

پس از دریافت اطلاعات سنسور دمای آب مبنی بر عملکرد دور کند فن،ECU موتور باراسال بدنه ای به رله A(رله بالایی) آن را تحریک می نماید برق اصلی و تحریک مثبت این رله از BM34 (مدول1 و مدول2) تامین می گردد با تحریک شدن رله برق خروجی به مقاومت و در نهایت به موتور فن می رسد وفن با دور کند شروع به کار می کند.

دور تند(مدار موازی)

پس از دریافت اطلاعات از طرف سنسور دمای آب مبنی بر عملکرد دورتند فن، ECU  موتور با ارسال بدن های به رله B (رله پایینی) آن را تحریک می نماید برق اصلی و تحریک مثبت این رله از BM34 (مدول 1 و مدول 2) تامین می گردد با تحریک شدن رله برق خروجی به موتور فن می رسد و فن با دور تند شروع به کار می کند.

(مسیر دور تند به صورت نقطه چین در نقشه مشخص شده )

نکته:

  • برق مثبت سیم پیچ رله A از مدول 2-BM34 فیوز شماره F8 تامین می گردد و برق تغذیه ECU نیز از همین فیوز تامین می گردد بنابراین یکی از دلایل سوختن این فیوز که می تواند منجر به خاموش شدن ویا روشن نشدن این خودرو گردد اتصال کوتاه شدن این رله می باشد.
  • برق مثبت سیم پیچ رله B از مدول 2-BM34 فیوز شماره F1 , و برق مثبت چراغ دنده عقب نیز از همین فیوز تامین می گردد. بنابراین اتصال کوتاه شدن چراغ دنده عقب می تواند باعث سوختن این فیوز ویا از کار افتادن دور تند فن گردد.

آیا باقطعاتی که در راه اندازی سیستم فن نقش دارندآشنا هستید؟؟؟

1- سنسور دمای آب: درپشت سر سیلندر ویا جلوی آن در مسیر جریان آب قرارگرفته است. دو نوع سنسور دمای آب وجود دارد،سر قهوه ای (PTC) که تحت فرمان کنترل یونیت فن می باشد ویا سرسبز(NTC) که تحت فرمان ECU انژکتور می باشد . در ادامه توضیحات بیشتری داده خواهد شد.

2- کنترل یونیت فن: در سمت چپ شاسی ،پشت چراغ راننده قرار گرفته و وظیفه آن ، دریافت اندازه دمای آب از سنسورPTC (سر قهوه ای) و سپس ارسال منفی به رله ها جهت راه اندازی موتور فن می باشد.

3- رله فن:برروی دیاق سینی جلو، پشت جلو پنجره قرار گرفته و وظیفه آن دریافت منفی از یونیت فن یا ECU و سپس ارسال برق خروجی به موتور فن ها می باشد.

4- دو عدد موتور فن:که در قسمت پایین دیاق سینی جلو قرار گرفته اند وبا شروع به کار کردن این موتور فن ها پروانه های متصل به آنها نیز شروع به چرخش می نمایند. پروانه فن ها به دو صورت پیچی و خاری می باشند و نوع پیچی آن از سمت چپ بسته می شود.

5- جعبه فیوز کالسکه ای:واقع برروی گلگیر سمت راننده از سمت داخل است که وظیفه آن تقسیم برق می باشد و پس از باطری برق رسانی به تمام نقاط از جمله سوییچ و کلیه قطعاتی که نیاز به برق مستقیم دارند را انجام می دهند.با روشن شدن موتور و بالا رفتن دمای آب در حد آستانه اول و دوم با اعلام سنسور دمای آب دستور راه اندازی فن دور کند یا تند فن از طریق ECU موتور ویا یونیت فن صادر می گردد . نحوه عملکرد سیستم فن در خودرو های تولید داخل به دو صورت سری و موازی می باشد.

مدار سری

مصرف کننده ها در مدار سری به صورت خطی یا پشت سر هم قرار گرفته به طوری که قطع شدن یکی از آنها باعث از کار افتادن دیگری می شود.در این مدار ولتاژ ها با هم جمع می شوند ولی شدت جریان ها برابرند یعنی هنگامی که از باتری 12 ولتی استفاده می شود باید مجموع ولتاژ مصرف کننده هایی که در مسیر قرار می گیرند 12 ولت باشد.

لازم به ذکر است دور کند سیستم فن به صورت مدار سری می باشد.

مدار موازی

مصرف کننده ها در مدار موازی به موازات هم (به صورت جداگانه) قار گرفته بوریکه قطع شدن یکی تاثیری در بقیه ندارد. دراین مدار شدت جریانها با هم جمع می شوند ولی ولتاژها برابرند یعنی هنگامی که از باتری 12 ولتی استفاده می شود هر کدام از مصرف کننده ها به صورت جداگانه با ولتاژ 12 ولتی شروع به فعالیت می نماید.

لازم به ذکر است دور تند سیستم فن به صورت مدار موازی می باشد.

دور کند (مدار سری)

پس از دریافت اطلاعات از طرف سنسنور دمای آب مبنی بر عملکرد دور کند فن،ECU(یونیت) با ارسال بدنه ای به رله A (سمت راننده) آنرا تحریک می نماید برق های مثبت این رله از جعبه تقسیم برق (کالسکه ای) تامین می گردد و پس از تحریک رله، برق خروجی به موتور فن A(سمت راننده) رسیده و پس از آن به رلهC (سمت شاگرد) و درنهایت به موتور B دارای منفی دائم می باشد مدار کامل می گردد لازم به ذکر است ولتاژ مصرفی هر کدام از موتور فنها در دور کند 6 ولت می باشد.

دور تند(مدار موازی)

پس از دریافت اطلاعات از طرف سنسور دمای آب مبنی بر عملکرد دور تند فن،ECU(یونیت) با ارسال بدنه به رله های AوBوC آنها را تحریک می نماید برق مثبت این رله ها از جعبه تقسیم برق (کالسکه ای) و جعبه فیوز اصلی تامین می گردد پس از تحریک رله ها برق خروجی به موتور فنA (سمت راننده) و موتور فنB (سمت شاگرد ) می رسد لازم به ذکر است که ولتاژ مصرفی هرکدام از موتور فن ها در دور تند 12 ولت می باشد.

آیا با نحوه عملکرد سیستم خنک کننده خودرو آشنا هستید؟؟؟

از آنجایی که انرژی زیادی در موتور خودرو به گرما تبدیل می شود ، سیستم خنک کاری در عملکرد موتور یک خودرو نقش بسزایی ایفا می کند و مهمترین وظیفه سیستم خنک کننده ، جلوگیری از گرم شدن بیش از حد مجاز از طریق انتقال گرما به آب و سپس به هوای بیرون خودرو است. موتور خودرو بهترین عملکرد را در دمای مناسب و بهینه خود دارد. مهمترین اجزاء سیستم خنک کننده به صورت کلی به دوقسمت مکانیکی(واتر پمپ، ترموستات، شلنگها، کانل های مدار آب ، رادیاتور ودرب رادیاتور) و الکتریکی (موتور فن ها، رله های فن،ecu (یونیت فن) ، سنسور دمای آب ، جعبه تقسیم برق، فیوز ها و دسته سیم مربوط به فن ها) تقسیم بندی می شود.

وقتی موتور سرد است تبدیل انرژی حرارتی به مکانیکی در آن با نقصان موواجه می شود و درنتیجه بازده موتور کمتر و آلودگی ایجاد شده بیشتر می شود.

وظیفه دیگر سیستم خنک کاری این است که به موتور اجازه دهد سریعتر به دمای بهینه و مناسب برسد و گرم شود، سپس موتور را در دمایی ثابت نگه می دارد. درون موتور خودرو سوخت به طور دائم می سوزد و عمل احتراق انجام می شود گرمای حاصل از احتراق به میزان زیادی از طریق اگزوز خارج می شود اما مقداری از گرمای ایجاد شده به اجزاء داخلی موتور منتقل می شود و باعث افزایش دما و درنتیجه گرم شدن موتور می گردد پس باید سیستمی باشد که این دما را در تمام شرایط کاری موتور کنترل نموده و از افزایش و یا کاهش بیش از حد آن جلوگیری کند.در اصطلاح به این سیستم کنترلی سیستم خنک کننده موتور می گویند و سیستم فن یکی از اجزاء مهم تشکیل دهنده آن می باشد ودر ادامه مطالب به بررسی سیستم فن در محصولات ایران خودرو می پردازیم.

نحوه عملکرد سیستم فن در خودرو های پژو 405 ،پارس،سمند،rd و roa سنسورهای بکار رفته جهت اطلاع رسانی از دمای آب در این خودرو ها از دو نوع مقاومت های ntc(فشنگی سر سبز) و ptc(فشنگی سر قهوه ای) می باشد که در حال حاضر نوعptc فقط در پارسelx کاربرد دارد و بقیه خودرو های جدید از ntc استفاده شده است.

سنسورptc:

با افزایش دما مقاومت آن نیز افزایش پیدا می کند یعنی با افزایش مقاومت سنسور در حالتی که به حد آستانه اول ویا دوم برسد فرمان راه اهندازی فن دور کند ویا دور تند با ارسال بدنه از طرف یونیت فن صادر می گردد لازم به ذکر است در این سیستم با افزایش مقاومت می توانیم زمان راه اندازی فن را جلوتر بیندازیم.

سنسور NTC:

با افزایش دما مقاومت آن کاهش پیدا می کند یعنی با کاهش مقاومت سنسور در حالتی که به حد آستانه اول و یا دوم برسد فرمان راه اندازی فن دور کند ویا ذور تند با راسال بدنه از طرف ECU موتور صادر می گردد.

برخی از عیوب سیستم فن در خودرو های خانواده پژو؟؟؟

دور کند فن عمل نمی کند:

1-بازدید از جعبه فیوز کالسکه ای 2- بازدی از رله های A یا C و برق مثبت و منفی دریافتی رله ها 3- سنسور دمای آب 4- کنترل یونیت فن و ارتباط بین یونیت فن تا رله A

دور تند فن عمل نمی کند:

1- بازدید از جعبه فیوز اصلی 2- بازدید از سوئیچ موتور ویا برق بعد از سوئیچ رله های فن 3 – بازدید از ecu و ارتباط آن با رله های B و4C  سنسوردمای آب 5- بازدید از سیستم کولر (کلید کولر و سوئیچ سه کاره و مقدار فشار گاز کولر) وبررسی ارتباط کولر با ECU موتور.

فن یکسره دور کند کار می کند:

1- بازدید از رله 2A  بازدید از ECU موتور 3-بازدید از سوئیچ سه مرحله ای کولر 4- بازدید از اتصال کوتاه شدن دسته سیم مربوط ECU تا رله 5A سنسور دمای آب.

فن یکسره دور تند کار می کند:

1- بازدید از سوئیچ سه مرحله ای و بالا بودن فشار گاز کولر.2- بازدید از ecu  موتور 3- سنسور دمای آب 4- بازدید از اتصال کوتاه شدن دسته سیم مربوط ECU تا رله BوC.

هنگام رفتن فن بر روی دور تند موتور فن A از کار می افتد: رله C بازدید شود.

هنگام راه اندازی دور کند و یا رفتن برروی دور تند فیوز داخل جعبه فیوز کالسکه ای می سوزد:

1- آمپر کشیدن بیش از حد موتور فن ها (ایراد مکانیکی) 2- رله C

آمپر آب در هنگام استفاده از مصرف کننده ها بالا می رود ولی چراغ استپ و آب روشن نمی شود:

اتصلات بدنه مرتبط بررسی شود

در هنگام عملکرد فن در دور کند یا تند چراغ استپ و آمپر آب روشن می شود :

1- بررسی سنسور دمای آب 2- بازدید از ECU

نکته : با وجود ایراد در دور تند فن هنگام کار کردن در دور کند چراغ استپ و آمپر آب روشن می گردد.

در هنگام استفاده از کولر خودرو جوش می آورد:

1-بازدید از گاز کولر2- بازدید از سوئیچ سه مرحله ای 3- بررسی برق بعد از سوئیچ رله های فن 

در سربالایی و ترافیک خودور جوش می آورد:

1-بازدید از ترموستات 2- بازدید از واتر پمپ و گردش آب 3- بررسی رادیاتور و هوا گیری و بازدید ضد یخ

در هوای سرد و سرعت های بالا آمپر آب پایین می رود و چراغ استپ و آب روشن است و فن یکسره در دور تند کار می کند:نداشتن ترموستات و یا باز ماندن ترموستات مورد بررسی قرار گیرد.

در ضمن این ایراد در خودروی 206 نیز به این صورت مشاهده می شود تنها با این تفاوت که آمپر آب بالا می رود.

در سمند موتور ملی برق مثبت رله های فن از طرف رله دوبل تامین می گردد و برق رله پمپ بنزین و سنسور موقعیت میل سوپاپ نیز از همان پایه رله دوبل تامین می گردد به همین دلیل اتصال کوتاه شدن ویا آمپر کشیدن هر کدام از رله های فن می تواند در روشن شدن و یا بد کار کردن این خودرو تاثیر گذار باشد.

وظیفه ی سیستم خنک کننده و سیستم فن در خودرو چیست؟

موتور های دورن سوز نیاز به خنک کاری دارند تا حرارت موتور بیش از حد بالا نرود بدین منظور در اکثر موتور های درون سوز از آب به عنوان سیال جهت انتقال حرارت از موتور به محیط اطراف استفاده شده است. جهت سرعت بخشیدن به این انتقال حرارت از رادیاتور آب استفاده شده و چرخش آب بین موتور و رادیاتور توسط واتر پمپ انجام می شود وو سیستم فن با ایجاد جریان هوا بر روی رادیاتور باعث انتقال حرارت بهتر و سریعتر می شود. در ضمن در مدارآب قطعه ای به نام ترموستات وجود دارد که در زمان سرد بودن موتور مسیر جریان آب را بین رادیاتور و موتور می بندد تا موتور زودتر به دمای بهینه کارکرد خود برسد.

سیستم فن:

سیستم فن تشکیل شده است از سنسوردمای آب، کنترل یونیت فن یا ECU، رله های فن، فیوزهای فن و موتور فن ها، در این سیستم سنسور دمای آب اطلاعات مربوط دمای آب را به ECUو یا یونیت فن اعلام می کند و ECUیا یونیت فن نیز با توجه به دمای آب تعریف شده جهت راه اندازی سیستم فن با ارسال برق منفی به رله های فن آنها را تحریک کرده و رله های فن مدار برق اصلی موتور فن ها را وصل می نمایند تاموتور با دمای کنترل شده به کار خود ادامه دهد در نتیجه ایراد سیستم فن باعث بالا رفتن دمای موتور و جوش آوردن آن می شود.

برخی از علائم خرابی سیستم فن:

جوش آوردن موتور -دیر عمل کردن فن ها – بالارفتن دمای آب از حالت عادی – یکسره شدن فن ها در دور تند و کند و افت دمای آب و بالا رفتن مصرفسوخت و خالی شدن شارژ باطری – بالا رفتن دمای آب در هنگام کولر گرفتن – سوختن فیوزهای فن در هنگام عملکرد فن ها – روشن شدن بی دلیل چراغ استپ وآب – قطع کردن بی دلیل و ناگهانی کمپرسور کولر – صدای غیر عادی در هنگام عمل کرد فن ها

بر خی از دلایل عدم عمملکرد سیستم فن:

سوختن فیوز های فن و عدم عملکرد فن و جوش آوردن موتور در مواقعی که با سوختن فیوزهای فن مواجه هستیم باید گیر مکانیکی موتور فن ها و یا نیم سوز شدن موتور فن ها و یا اتصالی سیم کشی فن ها را بررسی کنیم.

خرابی رله های فن که باعث می شود مدار برق اصلی فن ها قطع و یا وصل نشده و در نتیجه عدم عملکرد فن ها و یا یکسره شدن فن ها و یا عدم عملکرد دور تند و کند فن ها را داشته باشیم.

اتصال کوتاه شدن و یا گیر مکانیکی در سیستم فن هایی که دو موتور فن دارند باعث رفتن موتورفن سالم برروی دور تند می شود.

گیر مکانیکی پروانه فن در سیستم تک موتور فن ممکن است باعث سوختن مقاومت فن- فیوز فن و یا موتور فن شود که باید پس از رفع گیر این قطعات تک به تک مورد بررسی قرارگیرند.

خرابی فشنگی آب باعث رفتن فن ها به روی دور کند و یا دور تند شده و یا چراغ آب و استپ روشن شود و در بعضی از خودروها مثل موتور ملی باعث روشن شدن چک و بالا رفتن مصرف سوخت و بد کار کردن موتور می شود.

روشن شدن چراغ آب استپ هنگام عملکرد فن بر روی دور کند یا تند که علت آن  عدم عملکرد یکی از دور های کند یا تند فن می باشد.

در هنگام عملکرد فن ها و یا استفاده از مصرف کننده های دیگر مثل چراغ های جلو آمپر آب بالا می رود ولی چراغ آب و استپ روشن نمی شود در این حالت باید اتصالات بدنه ها را چک کرد.

درصورتی که هنگام گرفتن کولر خودرو جوش می آورد باید سوئیچ 3 مرحله ای کولر و یا گاز کولر و یا برق بعد از سوئیچ رله های فن را بررسی نمود.

خرابیECU یا یونیت فن که باعث می شود فن ها عمل نکرده و یا در دمای بالاتر یا پایین تر عمل کنند و یا فن ها بصورت یکسره در دور کند و تند عمل کنند و چراغ آب و استپ روشن شود.

 

 

loading
با ما تماس بگیرید